02 06 2026

برگزاری کارگاه تخصصی نمایه‌سازی نشریات علمی در دانشگاه کردستان؛ تأکید بر الزامات اخذ نمایه‌های بین‌المللی

معاونت پژوهش، فناوری و نوآوری دانشگاه کردستان، در راستای ارتقای کیفی مجلات علمی و تسهیل فرآیند اخذ نمایه‌های معتبر بین‌المللی به‌ویژه نمایه اسکوپوس (Scopus)، کارگاه تخصصی «نمایه‌سازی نشریات علمی» را در سالن کنفرانس کتابخانه مرکزی دانشگاه برگزار نمود. این رویداد با استقبال مدیران مسئول، سردبیران و کادر اجرایی نشریات علمی دانشگاه همراه بود.

در ابتدای این کارگاه، دکتر قادر میرزاقادری مدیر امور پژوهشی دانشگاه، ضمن خیرمقدم به شرکت‌کنندگان و اشاره به جایگاه حساس نمایه‌سازی در نظام ارزیابی علمی، به معرفی مدرس کارگاه دکتر علیرضا نوروزی، از صاحب‌نظران حوزه نمایه‌سازی نشریات، پرداخت. وی برگزاری این کارگاه را گامی عملی در جهت تحقق اهداف بین‌المللی‌سازی دانشگاه عنوان نمود.

در ادامه، دکتر بهمن بهرام‌نژاد، معاون پژوهش، فناوری و نوآوری دانشگاه کردستان، به تبیین لزوم نمایه‌سازی نشریات علمی پرداخت. وی با اشاره به «رقابت فزاینده بین‌المللی در عرصه نشر علمی» تأکید کرد: «امروزه، داشتن نمایه‌های معتبری نظیر اسکوپوس و وب آو ساینس (Web of Science) نه تنها یک مزیت رقابتی، بلکه یک الزام برای بقا و اثرگذاری مجلات علمی است.»

دکتر بهرام‌نژاد با استناد به سیاست‌های ابلاغی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تصریح نمود: «وزارت علوم به‌صراحت بر اخذ نمایه‌های بین‌المللی برای نشریات علمی تأکید دارد و این امر به عنوان یکی از شاخص‌های کلیدی ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها در نظر گرفته شده است.»

بهرام‌نژاد کسب این نمایه‌ها را «امری حیاتی و راهبردی» خواند و تشکیل چنین کارگاه‌هایی را مصداق عینیِ عزم جدی دانشگاه برای ورود به عرصه رقابت جهانی علم دانست.

یکی از نکات برجسته سخنان دکتر بهرام‌نژاد، اشاره به ماهیت مستمر و پویای فرآیند نمایه‌سازی بود. وی عنوان نمود: «اخذ نمایه نقطه پایان نیست، بلکه آغازی بر یک مسئولیت دائمی و مستمر است. حفظ نمایه، مستلزم ارتقای بی‌وقفه کیفیت محتوایی، رعایت استانداردهای سخت‌گیرانه داوری و نظم زمانی انتشار است.»

وی تأکید کرد که این مسئولیت به‌طور مشترک بر عهده دانشگاه به عنوان نهاد مادر و نیز مدیران، سردبیران و هیئت تحریریه نشریات است.

پس از آن بخش اصلی کارگاه توسط دکتر علیرضا نوروزی ارائه شد. وی با رویکردی آکادمیک و عمل‌گرا، به تشریح کامل «چرایی، چگونگی و روش‌های نوین نمایه‌سازی نشریات علمی» پرداخت. در این بخش، سرفصل‌های زیر مورد بحث قرار گرفت:
۱. معیارهای ورود به نمایه اسکوپوس
دکتر نوروزی با اشاره به آخرین به‌روزرسانی‌ها، ضوابطی چون «منظم بودن انتشار»، «تنوع جغرافیایی هیئت تحریریه»، «استنادپذیری مقالات» و «رعایت اخلاق نشر» را از پیش‌نیازهای اصلی برشمرد.

۲. نقش استانداردهای فنی و زبان مقاله
مدرس کارگاه بر استفاده از زبان انگلیسی برای چکیده، کلیدواژه‌ها و ارجاعات در مقالات تأکید ویژه‌ای کرد و افزود: «حتی مجلات فارسی‌زبان نیز برای اخذ نمایه بین‌المللی نیازمند ارائه متادیتاهای استاندارد به زبان انگلیسی هستند.»

۳. بررسی موردی نشریات دانشگاه کردستان
در بخش پایانی کارگاه، دکتر نوروزی به صورت تحلیلی و موردی به بررسی وضعیت نمایه‌سازی هر یک از نشریات علمی دانشگاه کردستان پرداخت. وی نقاط قوت و ضعف هر مجله را در ابعاد زیر برشمرد:

  • ساختار وب‌سایت و فرآیند ثبت‌نام و داوری آنلاین
  • کیفیت و کمیت اعضای هیئت تحریریه بین‌المللی
  • درصد مقالات دارای همکاری بین‌المللی
  • میانگین زمان داوری تا انتشار
  • الگوی استنادی و خوداستنادی

سپس برای هر نشریه، نکات اصلاحی مشخص و عملیاتی به منظور تسهیل دریافت نمایه‌های بین‌المللی ارائه گردید. از جمله این توصیه‌ها می‌توان به «بازنگری در ترکیب هیئت تحریریه با جذب پژوهشگران خارجی»، «بهبود راهنمای نگارش بر اساس سبک ارجاعی یکسان»، «انتشار منظم شماره‌های مجلات» و «افزایش درصد مقالات بین‌المللی» اشاره کرد.