نسخ خطی و اسناد مکتوب تنها مجموعه‌ای از نوشته‌های به‌جامانده از گذشته نیستند؛ هر برگ از این آثار، بخشی از تاریخ اندیشه، فرهنگ، آموزش و زندگی اجتماعی مردمان را در خود جای داده است. از همین رو، شناسایی، گردآوری، حفاظت، ثبت و دیجیتال‌سازی این آثار، یکی از مهم‌ترین راه‌های پاسداری از میراث مکتوب هر سرزمین به شمار می‌رود.

در همین راستا، مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان، زیرمجموعه کتابخانه مرکزی این دانشگاه، از سال ۱۴۰۱ فعالیت خود را با هدف جمع‌آوری، حفاظت و دیجیتال‌سازی منابع نفیس، اسناد و نسخ خطی آغاز کرده است. این مرکز تلاش دارد با شناسایی و گردآوری میراث مکتوب موجود در میان خانواده‌ها و مجموعه‌های شخصی، بخشی از گنجینه علمی و فرهنگی کردستان را ثبت و برای استفاده پژوهشگران قابل دسترس کند.

دکتر نوید نقشبندی، سرپرست مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان، در گفت‌وگو با خبرنگار روابط عمومی دانشگاه کردستان اظهار کرد: منطقه کردستان در طول تاریخ از مراکز مهم دانش و فرهنگ در جهان اسلام بوده و عالمان، ادیبان، فقیهان، عارفان و اندیشمندان بسیاری از این سرزمین برخاسته‌اند. وجود مساجد و مدارس دینی، خانقاه‌ها، کتابخانه‌های شخصی و خاندان‌های علمی در شهرها و مناطق مختلف کردستان، موجب شکل‌گیری و نگهداری گنجینه‌ای ارزشمند از کتاب‌ها و اسناد شده است که گردآوری و مستندسازی این آثار می‌تواند گامی مهم در شناخت تاریخ علمی و فرهنگی کردستان و فراهم کردن زمینه برای پژوهش‌های آینده باشد.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در این مرکز افزود: در مدت فعالیت مرکز، تاکنون بیش از ۲۷۰۰۰ صفحه از کتاب‌ها و اسناد اسکن و دیجیتال‌سازی شده و در کنار آن، مجموعه‌ای از کتاب‌های خطی و نفیس نیز گردآوری شده است.

نقشبندی اضافه کرد: این اقدامات، گام‌های اولیه در مسیر آرشیو، مستندسازی و گردآوری نسخ خطی است و امیدواریم با ادامه این روند، بتوانیم بخش‌های بیشتری از میراث مکتوب کردستان را شناسایی و ثبت کنیم.

سرپرست مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان با اشاره به استقبال برخی از اندیشمندان و صاحبان مجموعه‌های علمی از فعالیت‌های این مرکز گفت: خوشبختانه استقبال خوبی از سوی برخی اندیشمندان و صاحبان مجموعه‌های علمی صورت گرفته و اهدای مجموعه‌های آنان به غنای مرکز کمک کرده است.

وی خاطرنشان کرد: در این میان باید از اندیشمندانی مانند استاد مؤمن مردوخ، فؤاد ابراهیمی، رضوان متوسل، فؤاد متوسل، فرشاد قادری و مرحوم پروفسور اسعد شیخ‌الاسلامی تشکر کرد.

نقشبندی تصریح کرد: همچنین خانواده‌های علم‌پرور و سرشناس کردستان، از جمله خانواده حیرت سجادی، امام مردوخ، مستوفی و علائی اردلان و محمدی و بسیاری دیگر، در این مسیر همراهی داشته‌اند که نام بردن از همه آن‌ها در این مختصر امکان‌پذیر نیست.

وی ادامه داد: در حال حاضر، در مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان بیش از ۵۰۰ نسخه کتاب خطی و چاپ سنگی و سربی نگهداری می‌شود. همچنین ۲۸ مجموعه اسناد قدیمی مرتبط با مالکیت‌ها و ازدواج‌ها در مرکز وجود دارد و بیش از ۸۵ دوره از نشریات و مجلات معتبر و آرشیو ۵۳ روزنامه نیز نگهداری می‌شود. این مجموعه در کنار اسناد و نسخه‌های خطی گردآوری‌شده، ظرفیت ارزشمندی برای مطالعات تاریخی، دینی، ادبی، اجتماعی و فرهنگی درباره کردستان و حوزه‌های پیرامون آن فراهم کرده است.

نقشبندی در ادامه، با تأکید بر ضرورت همکاری صاحبان مجموعه‌های شخصی و خاندان‌های علمی در حفظ این آثار عنوان کرد: مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان به صورت علمی و قانونی آماده همکاری با مجموعه‌داران، صاحبان قلم، اندیشمندان و دلسوزانی است که دل در گرو این سرزمین داشته و آرزوی پیشرفت و آبادانی مملکت را دارند.