در نشست علمی بازخوانی کتاب "غرب‌زدگی" اثر جلال آل‌احمد زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری این اثر، مفهوم غرب در اندیشه آل‌احمد و مهم‌ترین مؤلفه‌های فکری و انتقادی نسبت به تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایران معاصر مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.

بە گزارش روابط عمومی دانشگاە کردستان؛ نشست علمی بازخوانی کتاب "غرب‌زدگی" اثر جلال آل‌احمد روز یکشنبە ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ با حضور دکتر بابک سوری، عضو هیئت علمی دانشگاه کردستان، در سالن جلسات حوزه ریاست برگزار شد.

در این نشست یکی از مهم‌ترین آثار فکری و انتقادی تاریخ معاصر ایران از منظر تاریخی، اجتماعی و فرهنگی مورد واکاوی قرار گرفت.

در ابتدای این نشست دکتر بابک سوری با تشریح زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری کتاب "غرب‌زدگی" اظهار کرد: کتاب "غرب‌زدگی" جلال آل‌احمد در سال ۱۳۴۱ شمسی به رشته تحریر درآمد؛ مقطعی که متأثر از رخدادهای مهم تاریخ معاصر ایران بود.

سوری در ادامه به زندگی و آثار جلال آل‌احمد پرداخت و اظهار کرد: وی در سال ۱۳۰۲ در تهران متولد شد و در سال ۱۳۴۸ در اسالم گیلان درگذشت، لذا با وجود عمر نسبتاً کوتاه خود، آثار ماندگاری در ادبیات معاصر فارسی از خود بر جای گذاشت کە کتاب "غرب‌زدگی" او یکی از آثار شاخص ادبیات معاصر به شمار می‌رود.

وی در ادامە بە مفهوم غرب در اندیشه جلال آل‌احمد اشارە کرد و افزود: جلال آل‌احمد مفهوم غرب را نە صرفا یک بخش و یا مکان جغرافیایی کە از نگاه او غرب به جوامعی اطلاق می‌شود که تولید مبتنی بر فناوری و صنعت در آن‌ها جریان دارد، در حالی که جهان غیرغربی، کشورهایی هستند کە مواد اولیە دارند اما تولید و صنعتی ندارند.

سوری اضافە کرد: بر اساس این تعریف، ایران و بسیاری از کشورهای شرقی در آن زمان در زمره جوامع غیرغربی قرار می‌گرفتند و کشورهایی همچون بریتانیا، ایالات متحده آمریکا و کشورهای صنعتی اروپا مصداق جهان غرب بودند.

بە گفتە وی، آل‌احمد در فصل سوم کتاب، غرب‌زدگی را نوعی بیماری اجتماعی معرفی می‌کند؛ بیماری‌ای که از تقلید، وابستگی و شیفتگی نسبت به غرب و مظاهر آن ناشی می‌شود، همچنین معتقد است جامعه‌ای که صرفاً مصرف‌کننده باشد و توان تولید مستقل نداشته باشد، ناگزیر گرفتار این بیماری خواهد شد.

سوری ادامە داد: آل‌احمد در این فصل از نقش مستشاران، سیاحان و نمایندگان قدرت‌های غربی در تحولات ایران یاد می‌کند و معتقد است بخش مهمی از تغییرات فکری و فرهنگی ایران معاصر تحت تأثیر حضور و نفوذ آنان شکل گرفته است، او همچنین اعدام شیخ فضل‌الله نوری را نشانه‌ای از عقب‌نشینی جریان سنتی و مذهبی در برابر نفوذ غرب تفسیر می‌کند.

سوری در ادامه اظهار کرد: آل‌احمد نگاه انتقادی جدی به شرق‌شناسی دارد و آن را در پیوند با منافع استعماری غرب تحلیل می‌کند، از نگاه او بسیاری از مستشرقان غربی در کنار فعالیت‌های علمی، در خدمت پروژه‌های سیاسی و استعماری قرار گرفته‌اند.

وی همچنین اشاره کرد: آل‌احمد نسبت به نهادهای بین‌المللی همچون سازمان ملل متحد، یونسکو، بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول نیز نگاه انتقادی دارد و آن‌ها را ابزارهایی در خدمت منافع قدرت‌های بزرگ غربی می‌داند.

به گفته سوری، یکی از مهم‌ترین راهکارهای آل‌احمد برای رهایی از غرب‌زدگی، دستیابی به توان تولید مستقل است، زیرا آل‌احمد معتقد است تا زمانی که کشورهای شرقی صرفاً مصرف‌کننده فناوری و محصولات دیگران باشند، از وابستگی رهایی نخواهند یافت.

وی تأکید کرد: جامعه‌ای می‌تواند مستقل باشد که توانایی تولید فناوری و ابزارهای مورد نیاز خود را داشته باشد و تنها مصرف‌کننده دستاوردهای دیگران نباشد.